De visie van professionals
De inzet van ervaringskennis van zorggebruikers en familie is, mede door het herstelparadigma, steeds belangrijker geworden in de GGZ en verslavingszorg. In de forensische geestelijke gezondheidszorg (FGGZ) staat dit echter nog in de kinderschoenen. Dit onderzoek verkent de visies van professionals in zorgorganisaties in Nederlandstalig België op de implementatie van (familie-)ervaringsdeskundigen in de FGGZ. Het onderzoek biedt handvatten voor de ontwikkeling van een draaiboek dat organisaties in de FGGZ ondersteunt bij de duurzame implementatie van (familie-)ervaringsdeskundigheid. Deze handvatten kunnen ook helpen om de inzet van (familie-)ervaringsdeskundigheid in de verslavingszorg verder te bestendigen.
Inleiding
In de afgelopen decennia heeft binnen de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg een verschuiving plaatsgevonden van een exclusief medisch model naar een meer geïntegreerde benadering waarbij herstel, empowerment en zelfregie van zorggebruikers centraal staan [1-3]. Deze paradigmawijziging heeft geleid tot een groeiende erkenning van de waarde van ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid binnen verschillende (zorg)contexten [3, 4]. Ervaringsdeskundigheid rust op twee belangrijke fundamenten: (1) methodische zelfhulp en (2) emancipatie [5]. Methodische zelfhulp benadrukt dat ervaringsdeskundigen (EDs) anderen kunnen ondersteunen door hun herstelervaringen te delen. Emancipatie richt zich op het integreren van zorggebruiker- en familieperspectieven in zorg en beleid [5]. Ervaringsdeskundigheid van zorggebruikers heeft duidelijk ingang gevonden in de verslavingszorg en sinds enkele jaren ook in de reguliere GGZ via het Globaal Plan Ervaringsdeskundigheid [6]. Daarnaast is er het laatste decennium meer aandacht voor familiebetrokkenheid1 en de inzet van familie-ervaringen in verslavingszorg en de reguliere GGZ [8-10].