Cas Barendregt, Platform31/IVO; Maarten Belgers, Iriszorg, Radboudumc; Eva Blomme, Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs; Jelissa Boiy, Kompas; Jessica De Maeyer, EQUALITY//ResearchCollective, Hogeschool Gent; Marianne De Stoop, Zorggroep Multiversum, Universiteit Antwerpen; Boukje Dijkstra, NISPA, Novadic-Kentron; Louis Favril, Vakgroep Criminologie, Institute for International Research on Criminal Policy, Universiteit Gent; Martijn Goudbeek, Tilburg School of Humanities and Digital Sciences, Tilburg University; Chris Loth, Verpleegkundig specialist GGZ; Jurgen Magerman, EQUALITY//ResearchCollective, Hogeschool Gent; Frieda Matthys, co-hoofdredacteur Tijdschrift Verslaving & Herstel; Tino Ruyters, Free Clinic Antwerpen; Els Santens, Alexianen Zorggroep, Tienen; Arnt Schellekens, Radboudumc, Donders Institute for Brain, Cognition, and Behaviour, NISPA; Anke Snoek, Amsterdam Universitair Medisch Centrum; Martinus Stollenga, De Bijdrage; Marc Tack, CGG Adentro; Floor van Bakkum, Verslavingskunde Nederland; Frederick Van der Sypt, De Sleutel; Paul Van Deun, co-hoofdredacteur Tijdschrift Verslaving & Herstel; Michiel van Kernebeek, Universitair Ziekenhuis Brussel; Anneke van Wamel, Trimbos-instituut, Utrecht; Stijn Vandevelde, Vakgroep Orthopedagogiek, Universiteit Gent; Wouter Vanderplasschen, Vakgroep Orthopedagogiek, Universiteit Gent; Alona Wouters, Vakgroep Orthopedagogiek, Universiteit Gent.

Het bericht Lijst van reviewers in jaargang 2025 verscheen eerst op Verslaving & Herstel.

Uitklaren van het concept gedragsverslaving voor betere diagnostiek

Er zijn aanwijzingen dat het aantal gedragsverslavingen blijft stijgen. Het verduidelijken van het concept gedragsverslaving kan helpen bij het ontwikkelen van gespecialiseerde hulpmiddelen voor diagnose en behandeling. Hiervoor werd een conceptanalyse (een proces waarmee een abstract concept wordt verkend, verhelderd, gevalideerd en gedefinieerd) volgens de methode Walker & Avant (2005) gebruikt, afkomstig uit de verplegingswetenschappen. Zes essentiële kenmerken van gedragsverslaving werden vastgesteld: opvallendheid, euforie, tolerantie, ontwenningsverschijnselen, conflict en heropbouw. Daarnaast werden voorafgaande factoren geïdentificeerd als familiale psychiatrische voorgeschiedenis, psychiatrische comorbiditeit, omgevingsfactoren, toegankelijkheid en blootstelling aan stressfactoren. Er zijn vier belangrijke gevolgen van gedragsverslaving: fysieke en mentale gezondheidsproblemen, verstoring van interpersoonlijke relaties, neurobiologische aanpassing, en financiële, sociale of beroepsmatige gevolgen.

Crane, K., Carman Copel, L., Domoff, S.E., Weissinger, G., Bernhardt, P., & Yost, J. (2025). Behavioural Addiction: A Concept Analysis. Journal of Advanced Nursing, 81(8): 4584-4590, https://doi.org/10.1111/jan.16969.

Het bericht Nieuws uit internationaal onderzoek verscheen eerst op Verslaving & Herstel.

Deze scoping review heeft tot doel een overzicht te bieden van alle beschikbare meetinstrumenten die verslavingsgedrag als copingstrategie voor trauma-gerelateerde symptomen meten.

Het bericht Meetinstrumenten voor het evalueren van verslavingsgedrag als copingstrategie bij trauma-gerelateerde symptomen: een scoping review verscheen eerst op Verslaving & Herstel.

Ontwikkeling van en klinische ervaringen met de GHB Withdrawal Symptom Questionnaire (GWSQ)

Een stoornis in het gebruik van gamma-hydroxyboterzuur (GHB) kan gepaard gaan met een ernstig onthoudingssyndroom. Daarom dient de ontwenning nauwkeurig te worden gemonitord tijdens detoxificatie. Tot heden was er geen GHB-specifieke onthoudingsschaal. Dit artikel beschrijft de ontwikkeling van de GHB Withdrawal Symptom Questionnaire (GWSQ) en eerste ervaringen met dit instrument in de klinische praktijk.

Het bericht Moeten wij niet minder vragen? verscheen eerst op Verslaving & Herstel.

Vals-positieve urineresultaten door de kruisreactie van quetiapine en ketamine: klinische casussen en aanbevelingen

Urinecontroles horen tot de standaard in de klinische praktijk van de ambulante en residentiële verslavingszorg. Een hoge sensitiviteit en specificiteit zijn wenselijk om de betrouwbaarheid te optimaliseren. De snelle immunoassay-methodiek is praktisch bruikbaar, maar kan ook aanleiding geven tot kruisreacties. In dit casuïstisch artikel staan we stil bij een reeks vals-positieve resultaten ten gevolge van de kruisreactie tussen quetiapine en ketamine en formuleren we aanbevelingen voor de klinische praktijk.

Het bericht Het wel en wee van een urinecontrole verscheen eerst op Verslaving & Herstel.

Dubbelinterview met Jan den IJzerman en Peter Barendsen, beiden met hun eigen rol in het ‘recovery avant la lettre’-herstelprogramma van de Skuul

Op een miezerige juliochtend nemen we de boot van half elf naar Texel op weg naar de Skuul. Een interview met Jan den IJzerman en Peter Barendsen staat op het programma. Bij het aan boord gaan benoemt Peter de spanning die dat toch weer bij hem wekt. We zijn op weg om een dubbelinterview te houden met hem en Jan, de gepensioneerde coördinator van het programma. Peter heeft tweemaal deelgenomen aan het programma van de Skuul, in 1985 heeft hij het traject na een paar weken onderbroken, maar vijftien jaar later heeft hij een volledig hersteltraject doorlopen. Van eind 1999 tot in de zomer van 2000. Sindsdien is hij abstinent en is hij tot zijn pensionering in 2024 als ervaringsdeskundige werkzaam geweest bij VNN (Verslavingszorg Noord-Nederland) en één van haar rechtsvoorgangers CAD Drenthe (Consultatiebureau voor Alcohol en Drugs). Jan den IJzerman is meer dan vijfentwintig jaar de ‘meewerkend voorman’, coördinator geweest en staat symbool voor de opzet en aanpak in het toentertijd toegepaste programma. Hij had relatief veel ervaring opgedaan met werken als verpleegkundige in een verpleeghuis en een ziekenhuis, en, na een HBO sociaal werk, in de psychiatrie.

Het bericht Je komt hier binnen als mens en vertrekt als medemens verscheen eerst op Verslaving & Herstel.

In dit artikel wordt het proces van de totstandkoming van het instrumentarium beschreven aan de hand van de vijf fasen van het project: ontwikkeling, testen, optimalisatie, implementatie en evaluatie. Er zijn vooraf zes domeinen gedefinieerd om met het instrumentarium in kaart te brengen: middelengebruik en overmatig gedrag, psychische klachten, lichamelijke klachten, functioneren, kwaliteit van leven en ervaren kwaliteit van de behandeling. Het gefaseerde, co-creatieve ontwikkelproces heeft geresulteerd in een screeningsinstrument en evaluatie-instrument waarbij gebruik is gemaakt van bestaande, gevalideerde vragenlijsten.

Het bericht Ontwikkeling van een nieuw meetinstrument voor screening, monitoring en evaluatie in de Nederlandse verslavingszorg verscheen eerst op Verslaving & Herstel.

Screening is namelijk een wapen dat voor controle gebruikt kan worden en dus de mogelijkheid geeft om ‘betrapt’ te worden. De diagnose verslaving blijft omgeven door hardnekkige stigma’s, zoals eigen schuld, slechte wil, maatschappelijke schade, het financieren van de drugsmaffia en recent de twijfel aan de waardigheid om moeder te zijn. Zo’n diagnose wil eigenlijk niemand. Toch lezen we in het ervaringsverhaal over Stichting De Skuul dat diagnostiek ook als positief kan worden ervaren.

Behandelaars hebben het er ook niet altijd gemakkelijk mee. Screening vraagt voorlopig nog niet te veel werk, maar dan willen we wel vals-positieve resultaten vermijden. Daar schrijven Joostens en Bakusic over. En Wood en collega’s hebben het over de ontwenningsschalen, die we bij alcohol al langer kennen en die nu ook beschikbaar worden gesteld bij de afkick van gamma-hydroxyboterzuur (GHB).

Diagnostiek wordt vaak geassocieerd met lange vragenlijsten en gestructureerde interviews. Het wetenschappelijk onderzoek richt zich echter meer en meer op de associatie van verslaving met andere problematieken, zoals ADHD, ASS, trauma, psychose, persoonlijkheidsstoornissen, gedragsverslavingen… Ook in onze vaste rubriek ‘Abstract verpakt’ wordt dat duidelijk.

Meer inzicht in de complexiteit van de zorgvrager geeft uitzicht op gepersonaliseerde behandelingen. Want wat de comorbide stoornis ook moge wezen, het is duidelijk dat een geïntegreerde behandeling een betere uitkomst mogelijk maakt. Trauma dat bij veel mensen met een middelengebonden stoornis als kwetsbaarheidsfactor aanwezig is maar vaak ook de gebruiksgeschiedenis kleurt, krijgt de laatste tijd meer aandacht. Hier kan een vragenlijst ervoor zorgen om dit niet over het hoofd te zien, ook als het niet spontaan gerapporteerd wordt. Bardyn en collega’s maakten er een overzichtsartikel over.

Maar starten doen we met de ontwikkeling van een nieuw meetinstrument voor screening, monitoring en evaluatie in de Nederlandse verslavingszorg, het MoVIN-project (Modernisering Verslavingszorg Instrumentarium Nederland), door Koers en anderen beschreven.

Veel leesvoer dat u aan het denken kan zetten.

Geniet ervan.

Frieda Matthys, hoofdredacteur

Het bericht Is er nog nieuws te vertellen over diagnostiek? verscheen eerst op Verslaving & Herstel.

Rookstop en de rol van de hulpverlener

Eén van de grootste winsten op gezondheidsvlak valt te halen bij het stoppen met roken. Soms bestaat er echter wat schroom bij hulpverleners om dit bespreekbaar te maken. Wu con suis (2025) onderzochten in een gerandomiseerde opleiding welk discours het beste werkte om deze schroom te overwinnen, tussen een morele verplichting, een shared decision-making en een neutrale houding. De morele verplichting motiveerde de hulpverlener het meest om actief aan de slag te gaan. Ook Puljević et al. (2025) keken in een kwalitatief onderzoek hoe het beste barrières voor rookstop te overwinnen. Goede kennis, ervaringsdeskundigheid en een rookvrije omgeving bleken hierin zeer belangrijk.

Wu, A.D., Hartmann-Boyce, J., Perera, R., Begh, R., & Lindson, N. (2025). Investigating attitudes and framing moral responsibility in healthcare professionals for smoking cessation interventions. British Journal of Health Psychology, 30(4), e70025. https://doi.org/10.1111/bjhp.70025

Puljević, C., Holland, A., Gartner, C., Roennfeldt, H., Elvidge, N., Siskind, D., & Wyder, M. (2025). Barriers and Facilitators of Smoking Cessation Among People Receiving Treatment for Mental Health Disorders: Perspectives of Healthcare Providers. Community Mental Health Journal, 10.1007/s10597-025-01526-0. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s10597-025-01526-0

Je moet ingelogd zijn om de rest van de inhoud te bekijken. Alsjeblieft Login. Geen lid? Join Us

Het bericht Nieuws uit internationaal onderzoek verscheen eerst op Verslaving & Herstel.

]]> https://verslaving-herstel.eu/in-balans-over-de-bank/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=in-balans-over-de-bank Mon, 08 Dec 2025 13:28:47 +0000 https://verslaving-herstel.eu/?p=2131 Ineffectieve arousalregulatie komt frequent voor bij mensen met een dubbele diagnose en vormt een belangrijk aangrijpingspunt in behandeling. Dit haalbaarheidsonderzoek had tot doel om de bijdrage van de psychomotorische werkvorm ‘de omgekeerde bank’ bij mensen met een dubbele diagnose te onderzoeken, gericht op het herkennen en reguleren van opkomende arousal.

Het bericht In balans over de bank verscheen eerst op Verslaving & Herstel.

]]>

Kwantitatief haalbaarheidsonderzoek naar de bijdrage van een psychomotorische werkvorm op arousalregulatie van volwassenen met een dubbele diagnose

 

Inleiding

Ineffectieve arousalregulatie komt frequent voor bij mensen met een dubbele diagnose en vormt een belangrijk aangrijpingspunt in behandeling. Dit haalbaarheidsonderzoek had tot doel om de bijdrage van de psychomotorische werkvorm ‘de omgekeerde bank’ bij mensen met een dubbele diagnose te onderzoeken, gericht op het herkennen en reguleren van opkomende arousal.

Je moet ingelogd zijn om de rest van de inhoud te bekijken. Alsjeblieft Login. Geen lid? Join Us

Het bericht In balans over de bank verscheen eerst op Verslaving & Herstel.

]]>