Een online bevraging bij verslaafden uit de Belgische Zuiderkempen
Wereldwijd heeft de coronapandemie (COVID-19) een negatief effect op verslaving en verslavingszorg. Een verminderde immuniteit bij alcoholisme, hypoxie door oppervlakkigere ademhaling en longlijden bij opioid-verslaving, longlijden en cardiomyopathie bij methamfetamine-verslaving, en ten slotte ook risicogedrag (onder meer delen van middelen) zijn alle factoren die verslaafden mogelijk, maar niet bewezen, gevoeliger maken voor (respiratoire) infecties. [1-3] Dit geldt bij uitbreiding voor de populatie met psychiatrische comorbiditeit: zij hebben een hogere kans op opname, op intensieve zorgnoden en overlijden. Nochtans komen zij niet voor in de lijsten voor voorrang bij vaccinatie. [4]
Inleiding
Stress en angst zorgen voor meer alcohol- en middelengebruik als copingmechanismen waarbij de huidige coronapandemie aan de basis kan liggen van een groter aantal nieuwe personen met een verslavingsprobleem de komende jaren. [5-8] Mahua Jana Dubey verwoordt het zeer treffend: “Zowel COVID-19 als verslaving zijn pandemieën die op het punt staan te botsen en samen een grote bedreiging voor de volksgezondheid te vormen.” [9]
De impact van de pandemie en de richtlijnen en maatregelen om coronaproof te werken zijn immens. Net in een periode waar er meer nood is aan verslavingszorg, worden ambulante begeleidingsprogramma’s afgebouwd of gestopt en wordt vrijwel uitsluitend begeleiding op afstand als alternatief aangeboden. [10-12] Ondanks de ontwikkeling van alternatieven voor begeleiding bereikt de hulpverlening een deel van de verslaafden niet meer. [13-16]
De bestaande literatuur belicht vooral de ervaringen van de hulpverleners en hoe ze hun werking aanpassen aan de veranderde situatie en de richtlijnen. Ook is er al kennis vergaard over de impact op de verschillende actoren in de verslavingszorg tijdens de lockdowns en in welke mate de cliënten nog bereikt worden. Wetenschappelijke gegevens over hoe de cliënten met een verslaving zelf de veranderde begeleiding percipiëren, zijn nog niet beschikbaar. Wij wilden nagaan hoe de cliënten, een belangrijke stakeholder (naast de nulde- tot tweedelijnshulpverleners) in ons unieke Kempisch transmurale verslavingszorgmodel de lockdown, de pandemierichtlijnen en de aangepaste begeleiding hebben ervaren. Verder wilden we nagaan welke begeleiding standhield en hoe afdoend de cliënten deze vonden.