In onze westerse samenleving is alcohol erg beschikbaar voor iedereen en dus ook voor zwangere vrouwen. De huisarts is goed geplaatst om te peilen naar het alcoholgebruik bij een zwangere patiënte.
Voorkomen
Hoeveel drinken vrouwen tijdens hun zwangerschap?
Een enquête van het Trimbos Instituut [1] in 2017 bracht aan het licht dat ongeveer 12% van de vrouwen alcohol gebruikte tijdens de zwangerschap. In 2017 dronk zelfs 43% van de vrouwen alcohol voor ze wisten zwanger te zijn. Dit gaat om zelfrapportage, dus mogelijk liggen de cijfers hoger. In ieder geval moeten zorgverstrekkers rekening houden met mogelijk alcoholgebruik tijdens de zwangerschap. Een onderzoek in Vlaanderen in 2009 (JOnG! Studie) [2] [3] toonde dat 32,6% van de pasgeborenen in utero ongewild is blootgesteld aan alcohol. Verder zou 43% van de vrouwen tijdens de borstvoeding alcohol gebruiken. Westerse vrouwen met een hogere opleiding of een hogere socio-economische status drinken vaker alcohol dan vrouwen met een lagere status of niet-westerse vrouwen [4]. Het gebruik van alcohol is algemeen aanvaard in de westerse samenleving, ook bij vrouwen. Alcohol is overal te verkrijgen en beschikbaar op alle momenten van de dag. Bijna één op de tien vrouwen drinkt wekelijks één tot zes standaardglazen. Algemeen beschouwd zouden vrouwen van boven de dertig jaar meer alcohol drinken dan jongere vrouwen [5]. Samenvattend kan men stellen dan meer dan één op de drie vrouwen alcohol drinkt voor de conceptie, tijdens de zwangerschap of in de periode van de borstvoeding.
Om zicht te krijgen op eventueel alcoholgebruik en om medewerking te krijgen is het belangrijk de anamnese af te nemen op een geïnteresseerde, empathische en niet-terechtwijzende manier. Naast een aantal labowaarden zijn er sociale en psychologische risicofactoren die ons extra alert moeten maken. Een screeningsinstrument kan geïntegreerd worden in anamnese.