Het Tijdschrift Verslaving & Herstel kon de voorbije jaargang een beroep doen op 26 excellente reviewers om artikels te beoordelen en de redactie te adviseren. Wij en de auteurs zijn hun veel dank verschuldigd. Cas… Lees verder »Lijst van reviewers in jaargang 2025
Er zijn aanwijzingen dat het aantal gedragsverslavingen blijft stijgen. Het verduidelijken van het concept gedragsverslaving kan helpen bij het ontwikkelen van gespecialiseerde hulpmiddelen voor diagnose en behandeling. Hiervoor werd een conceptanalyse (een proces waarmee een abstract concept wordt verkend, verhelderd, gevalideerd en gedefinieerd) volgens de methode Walker & Avant (2005) gebruikt, afkomstig uit de verplegingswetenschappen. Zes essentiële kenmerken van gedragsverslaving werden vastgesteld: opvallendheid, euforie, tolerantie, ontwenningsverschijnselen, conflict en heropbouw. Daarnaast werden voorafgaande factoren geïdentificeerd als familiale psychiatrische voorgeschiedenis, psychiatrische comorbiditeit, omgevingsfactoren, toegankelijkheid en blootstelling aan stressfactoren. Er zijn vier belangrijke gevolgen van gedragsverslaving: fysieke en mentale gezondheidsproblemen, verstoring van interpersoonlijke relaties, neurobiologische aanpassing, en financiële, sociale of beroepsmatige gevolgen.
Crane, K., Carman Copel, L., Domoff, S.E., Weissinger, G., Bernhardt, P., & Yost, J. (2025). Behavioural Addiction: A Concept Analysis. Journal of Advanced Nursing, 81(8): 4584-4590, https://doi.org/10.1111/jan.16969.
Een stoornis in het gebruik van gamma-hydroxyboterzuur (GHB) kan gepaard gaan met een ernstig onthoudingssyndroom. Daarom dient de ontwenning nauwkeurig te worden gemonitord tijdens detoxificatie. Tot heden was er geen GHB-specifieke onthoudingsschaal. Dit artikel beschrijft de ontwikkeling van de GHB Withdrawal Symptom Questionnaire (GWSQ) en eerste ervaringen met dit instrument in de klinische praktijk.
Urinecontroles horen tot de standaard in de klinische praktijk van de ambulante en residentiële verslavingszorg. Een hoge sensitiviteit en specificiteit zijn wenselijk om de betrouwbaarheid te optimaliseren. De snelle immunoassay-methodiek is praktisch bruikbaar, maar kan ook aanleiding geven tot kruisreacties. In dit casuïstisch artikel staan we stil bij een reeks vals-positieve resultaten ten gevolge van de kruisreactie tussen quetiapine en ketamine en formuleren we aanbevelingen voor de klinische praktijk.
Op een miezerige juliochtend nemen we de boot van half elf naar Texel op weg naar de Skuul. Een interview met Jan den IJzerman en Peter Barendsen staat op het programma. Bij het aan boord gaan benoemt Peter de spanning die dat toch weer bij hem wekt. We zijn op weg om een dubbelinterview te houden met hem en Jan, de gepensioneerde coördinator van het programma. Peter heeft tweemaal deelgenomen aan het programma van de Skuul, in 1985 heeft hij het traject na een paar weken onderbroken, maar vijftien jaar later heeft hij een volledig hersteltraject doorlopen. Van eind 1999 tot in de zomer van 2000. Sindsdien is hij abstinent en is hij tot zijn pensionering in 2024 als ervaringsdeskundige werkzaam geweest bij VNN (Verslavingszorg Noord-Nederland) en één van haar rechtsvoorgangers CAD Drenthe (Consultatiebureau voor Alcohol en Drugs). Jan den IJzerman is meer dan vijfentwintig jaar de ‘meewerkend voorman’, coördinator geweest en staat symbool voor de opzet en aanpak in het toentertijd toegepaste programma. Hij had relatief veel ervaring opgedaan met werken als verpleegkundige in een verpleeghuis en een ziekenhuis, en, na een HBO sociaal werk, in de psychiatrie.
In dit artikel wordt het proces van de totstandkoming van het instrumentarium beschreven aan de hand van de vijf fasen van het project: ontwikkeling, testen, optimalisatie, implementatie en evaluatie. Er zijn vooraf zes domeinen gedefinieerd om met het instrumentarium in kaart te brengen: middelengebruik en overmatig gedrag, psychische klachten, lichamelijke klachten, functioneren, kwaliteit van leven en ervaren kwaliteit van de behandeling. Het gefaseerde, co-creatieve ontwikkelproces heeft geresulteerd in een screeningsinstrument en evaluatie-instrument waarbij gebruik is gemaakt van bestaande, gevalideerde vragenlijsten.
U hebt het eerste nummer in handen van onze zesde jaargang, een themanummer over screening en diagnostiek. Het is een onderwerp dat gemengde gevoelens oproept, zowel bij de zorggebruikers als bij de behandelaars. Screening is… Lees verder »Is er nog nieuws te vertellen over diagnostiek?
Eén van de grootste winsten op gezondheidsvlak valt te halen bij het stoppen met roken. Soms bestaat er echter wat schroom bij hulpverleners om dit bespreekbaar te maken. Wu con suis (2025) onderzochten in een gerandomiseerde opleiding welk discours het beste werkte om deze schroom te overwinnen, tussen een morele verplichting, een shared decision-making en een neutrale houding. De morele verplichting motiveerde de hulpverlener het meest om actief aan de slag te gaan. Ook Puljević et al. (2025) keken in een kwalitatief onderzoek hoe het beste barrières voor rookstop te overwinnen. Goede kennis, ervaringsdeskundigheid en een rookvrije omgeving bleken hierin zeer belangrijk.
Wu, A.D., Hartmann-Boyce, J., Perera, R., Begh, R., & Lindson, N. (2025). Investigating attitudes and framing moral responsibility in healthcare professionals for smoking cessation interventions. British Journal of Health Psychology, 30(4), e70025. https://doi.org/10.1111/bjhp.70025
Puljević, C., Holland, A., Gartner, C., Roennfeldt, H., Elvidge, N., Siskind, D., & Wyder, M. (2025). Barriers and Facilitators of Smoking Cessation Among People Receiving Treatment for Mental Health Disorders: Perspectives of Healthcare Providers. Community Mental Health Journal, 10.1007/s10597-025-01526-0. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s10597-025-01526-0
Ineffectieve arousalregulatie komt frequent voor bij mensen met een dubbele diagnose en vormt een belangrijk aangrijpingspunt in behandeling. Dit haalbaarheidsonderzoek had tot doel om de bijdrage van de psychomotorische werkvorm ‘de omgekeerde bank’ bij mensen met een dubbele diagnose te onderzoeken, gericht op het herkennen en reguleren van opkomende arousal.