Overzicht
Moeten wij niet minder vragen?
Ontwikkeling van en klinische ervaringen met de GHB Withdrawal Symptom Questionnaire (GWSQ)
Een stoornis in het gebruik van gamma-hydroxyboterzuur (GHB) kan gepaard gaan met een ernstig onthoudingssyndroom. Daarom dient de ontwenning nauwkeurig te worden gemonitord tijdens detoxificatie. Tot heden was er geen GHB-specifieke onthoudingsschaal. Dit artikel beschrijft de ontwikkeling van de GHB Withdrawal Symptom Questionnaire (GWSQ) en eerste ervaringen met dit instrument in de klinische praktijk.
Het wel en wee van een urinecontrole
Vals-positieve urineresultaten door de kruisreactie van quetiapine en ketamine: klinische casussen en aanbevelingen
Urinecontroles horen tot de standaard in de klinische praktijk van de ambulante en residentiële verslavingszorg. Een hoge sensitiviteit en specificiteit zijn wenselijk om de betrouwbaarheid te optimaliseren. De snelle immunoassay-methodiek is praktisch bruikbaar, maar kan ook aanleiding geven tot kruisreacties. In dit casuïstisch artikel staan we stil bij een reeks vals-positieve resultaten ten gevolge van de kruisreactie tussen quetiapine en ketamine en formuleren we aanbevelingen voor de klinische praktijk.
Je komt hier binnen als mens en vertrekt als medemens
Dubbelinterview met Jan den IJzerman en Peter Barendsen, beiden met hun eigen rol in het ‘recovery avant la lettre’-herstelprogramma van de Skuul
Op een miezerige juliochtend nemen we de boot van half elf naar Texel op weg naar de Skuul. Een interview met Jan den IJzerman en Peter Barendsen staat op het programma. Bij het aan boord gaan benoemt Peter de spanning die dat toch weer bij hem wekt. We zijn op weg om een dubbelinterview te houden met hem en Jan, de gepensioneerde coördinator van het programma. Peter heeft tweemaal deelgenomen aan het programma van de Skuul, in 1985 heeft hij het traject na een paar weken onderbroken, maar vijftien jaar later heeft hij een volledig hersteltraject doorlopen. Van eind 1999 tot in de zomer van 2000. Sindsdien is hij abstinent en is hij tot zijn pensionering in 2024 als ervaringsdeskundige werkzaam geweest bij VNN (Verslavingszorg Noord-Nederland) en één van haar rechtsvoorgangers CAD Drenthe (Consultatiebureau voor Alcohol en Drugs). Jan den IJzerman is meer dan vijfentwintig jaar de ‘meewerkend voorman’, coördinator geweest en staat symbool voor de opzet en aanpak in het toentertijd toegepaste programma. Hij had relatief veel ervaring opgedaan met werken als verpleegkundige in een verpleeghuis en een ziekenhuis, en, na een HBO sociaal werk, in de psychiatrie.
Ontwikkeling van een nieuw meetinstrument voor screening, monitoring en evaluatie in de Nederlandse verslavingszorg
In dit artikel wordt het proces van de totstandkoming van het instrumentarium beschreven aan de hand van de vijf fasen van het project: ontwikkeling, testen, optimalisatie, implementatie en evaluatie. Er zijn vooraf zes domeinen gedefinieerd om met het instrumentarium in kaart te brengen: middelengebruik en overmatig gedrag, psychische klachten, lichamelijke klachten, functioneren, kwaliteit van leven en ervaren kwaliteit van de behandeling. Het gefaseerde, co-creatieve ontwikkelproces heeft geresulteerd in een screeningsinstrument en evaluatie-instrument waarbij gebruik is gemaakt van bestaande, gevalideerde vragenlijsten.
Is er nog nieuws te vertellen over diagnostiek?
U hebt het eerste nummer in handen van onze zesde jaargang, een themanummer over screening en diagnostiek. Het is een onderwerp dat gemengde gevoelens oproept, zowel bij de zorggebruikers als bij de behandelaars. Screening is… Lees verder »Is er nog nieuws te vertellen over diagnostiek?
Nieuws uit internationaal onderzoek
Rookstop en de rol van de hulpverlener
Eén van de grootste winsten op gezondheidsvlak valt te halen bij het stoppen met roken. Soms bestaat er echter wat schroom bij hulpverleners om dit bespreekbaar te maken. Wu con suis (2025) onderzochten in een gerandomiseerde opleiding welk discours het beste werkte om deze schroom te overwinnen, tussen een morele verplichting, een shared decision-making en een neutrale houding. De morele verplichting motiveerde de hulpverlener het meest om actief aan de slag te gaan. Ook Puljević et al. (2025) keken in een kwalitatief onderzoek hoe het beste barrières voor rookstop te overwinnen. Goede kennis, ervaringsdeskundigheid en een rookvrije omgeving bleken hierin zeer belangrijk.
Wu, A.D., Hartmann-Boyce, J., Perera, R., Begh, R., & Lindson, N. (2025). Investigating attitudes and framing moral responsibility in healthcare professionals for smoking cessation interventions. British Journal of Health Psychology, 30(4), e70025. https://doi.org/10.1111/bjhp.70025
Puljević, C., Holland, A., Gartner, C., Roennfeldt, H., Elvidge, N., Siskind, D., & Wyder, M. (2025). Barriers and Facilitators of Smoking Cessation Among People Receiving Treatment for Mental Health Disorders: Perspectives of Healthcare Providers. Community Mental Health Journal, 10.1007/s10597-025-01526-0. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s10597-025-01526-0
In balans over de bank
Kwantitatief haalbaarheidsonderzoek naar de bijdrage van een psychomotorische werkvorm op arousalregulatie van volwassenen met een dubbele diagnose
Inleiding
Ineffectieve arousalregulatie komt frequent voor bij mensen met een dubbele diagnose en vormt een belangrijk aangrijpingspunt in behandeling. Dit haalbaarheidsonderzoek had tot doel om de bijdrage van de psychomotorische werkvorm ‘de omgekeerde bank’ bij mensen met een dubbele diagnose te onderzoeken, gericht op het herkennen en reguleren van opkomende arousal.
Verdwaald in het netwerk
Kwalitatieve studie over de toegankelijkheid van de Belgische geestelijke gezondheidszorg voor mensen met problemen met middelengebruik
Deze studie onderzoekt hoe personen met problemen met middelengebruik (PMG) de toegankelijkheid van de geestelijke gezondheidszorg ervaren binnen de context van de Belgische ‘Artikel 107’-hervorming. Sinds 2010 beoogt deze hervorming een beter geïntegreerd en meer samenhangend zorgsysteem, waarbij personen met PMG als prioritaire doelgroep worden beschouwd. Toch is er weinig bekend over hoe deze hervorming hun herstelproces en ervaringen met zorg beïnvloedt.
Van overleven naar leven: mijn weg naar herstel
In juli 2016 begon voor mij een nieuw leven. Een leven in herstel, volledig abstinent. Sinds die tijd heb ik geen alcohol of andere middelen meer gebruikt. Die keuze is voor mij essentieel. Want ik weet: voor mij werkt matiging niet. Eén is te veel, en duizend is nooit genoeg.
Mijn eerste stap richting herstel zette ik een jaar eerder, in 2015, in de reguliere verslavingszorg. Hoewel goed bedoeld, bleek dat voor mij niet voldoende. Het voelde te vrijblijvend, te lief. Alsof ik nog te veel ruimte kreeg om mezelf voor de gek te houden. Wat ik nodig had, was iets wat écht zou doordringen. Dat kwam in de zomer van 2016, toen ik alles was kwijtgeraakt: mijn huis, werk, vertrouwen en verbinding. Vanuit de bodem stapte ik een kliniek binnen voor een Minnesota-behandeling. Die periode was intens, pijnlijk, maar ook levensveranderend. Voor het eerst in mijn leven voelde ik daar de kracht van echte verbinding. Verbinding met lotgenoten, met mezelf, met herstel. Vriendschappen die ik daar sloot, draag ik tot op de dag van vandaag met me mee.